«Βρίσκομαι σε πλήρη σύγχυση,  χάνω τον έλεγχο και τότε, μπορώ να κάνω ό,τι βλακεία μου κατέβει». Την τελευταία τριακονταετία παρατηρείται  σε όλες τις βιομηχανοποιημένες χώρες μία ανησυχητική αύξηση των αυτοκτονικών συμπεριφορών. Στη Γαλλία, η αυτοκτονία είναι η δεύτερη αιτία θανάτου στους κάτω των 25 ετών. Κάθε χρόνο, 40.000 έφηβοι και νέοι ενήλικες νοσηλεύονται μετά από μία απόπειρα αυτοκτονίας· ένας στους τρεις υποτροπιάζει την επόμενη χρονιά. Στην Ελλάδα μέσα στους πρώτους μήνες του 2026 καταγράφεται επίσης αύξηση των αυτοκτονιών στις ηλικίες 15-19 ετών, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη ενίσχυσης των μηχανισμών πρόληψης, έγκαιρης παρέμβασης και υποστήριξης της ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων.

Απέναντι σε αυτή τη διαπίστωση, μία καλύτερη ανίχνευση των νέων ανθρώπων σε κατάσταση ψυχικής δυσφορίας, καθώς και μία καταλληλότερα προσαρμοσμένη παροχή ιατρικής φροντίδας σε αυτούς που έχουν προβεί σε απόπειρα αυτοκτονίας αποτελούν προτεραιότητες της δημόσιας υγείας.

Γραμμένο από έναν κλινικό ψυχίατρο, αλλά σε γλώσσα προσιτή στο ευρύ κοινό, το πόνημα αυτό προσφέρει σκέψεις για προβληματισμό και ανοίγει το δρόμο για άλλες πιθανές διεξόδους αντί της αυτοκτονικής πράξης. To διακύβευμα είναι μείζονος σημασίας για όσους ασχολούνται με εφήβους που βρίσκονται σε απόγνωση διότι, για πολλούς από αυτούς, η αυτοκτονική πράξη αντικατοπτρίζει λιγότερο την επιθυμία να πεθάνουν και περισσότερο τη θέληση να δώσουν τέλος σε μία ζωή πονεμένη και χωρίς νόημα που αδυνατούν να αντέξουν. Είναι ένα βιβλίο που προορίζεται για όλους όσοι  βρίσκονται αντιμέτωποι με νέους που υποφέρουν σε σημείο που να βάζουν τη ζωή τους σε κίνδυνο:  επαγγελματίες υγείας, παρεμβαίνοντες, εκπαιδευτικοί, αλλά και ένα ευρύτερο οικογενειακό, φιλικό ή κοινωνικό περιβάλλον. Χωρίς να αποτελεί συλλογή συνταγών ούτε ψυχιατρική πραγματεία, μας βοηθάει να κατανοήσουμε καλύτερα ποιοι είναι οι αυτοκτονικοί νέοι και πώς μπορούμε, μαζί με τους γονείς τους,  να τους βοηθήσουμε να βγουν από το αδιέξοδο στο οποίο βρίσκονται.  

Βιογραφικό συγγραφέα

Ο Ξαβιέ Πομερό (Xavier Pommereau), γεννημένος το 1953 στην Καζαμπλάνκα, είναι Γάλλος ψυχίατρος με ειδίκευση στην ψυχική υγεία των εφήβων και των νεαρών ενηλίκων. Το επιστημονικό και κλινικό του έργο επικεντρώνεται ιδιαίτερα στην αυτοκτονική συμπεριφορά, τον αυτοτραυματισμό, τις διατροφικές διαταραχές και τις επικίνδυνες συμπεριφορές κατά την εφηβεία.

Το 1992 ίδρυσε στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Μπορντό μία από τις πρώτες εξειδικευμένες νοσοκομειακές μονάδες στη Γαλλία για νέους με αυτοκτονικό κίνδυνο. Αργότερα δημιούργησε μονάδα αφιερωμένη στις διατροφικές διαταραχές και ανέλαβε τη φροντίδα νέων ηλικίας 16 έως 25 ετών σε εξειδικευμένο ημερήσιο νοσοκομείο.

Παράλληλα με την κλινική του δραστηριότητα, έχει συμβάλει στη διαμόρφωση δημόσιων πολιτικών για την πρόληψη της αυτοκτονίας και τη φροντίδα των εφήβων. Έχει συγγράψει πολυάριθμα βιβλία για την εφηβική δυσφορία, την ανορεξία, τον αυτοτραυματισμό, τη σχέση των νέων με την εικόνα τους και τις συμπεριφορές υψηλού κινδύνου. Για τη συνολική προσφορά του τιμήθηκε το 2003 με τον τίτλο του Ιππότη του Εθνικού Τάγματος Αξίας της Γαλλίας.

Περιεχόμενα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ — 13

ΠΡΟΛΟΓΟΣ — 25

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΕΚΔΟΣΗ — 33

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

Κάποια στατιστικά σημεία αναφοράς — 37

• Η θνησιμότητα λόγω αυτοκτονίας — 38
• Η αυτοκτονική νοσηρότητα — 50
• Ο αυτοκτονικός ιδεασμός — 59

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2

Ο έφηβος, η πράξη και η αυτοκτονία — 65

• Η πράξη: έξοδος κινδύνου ή παγίδα; — 66
• Τι είναι μια αυτοκτονική συμπεριφορά; — 71
• Από την ιδέα της αυτοκτονίας στο πέρασμα στην πράξη — 77
• Αυτοκτονικά αγόρια και κορίτσια: Ποιες οι διαφορές; — 81
• Η αρσενική εκδοχή της πράξης: «Προσοχή, σπάει!» — 84
• Η θηλυκή εκδοχή της πράξης: «Καλύτερα να λιποθυμήσω!» — 92
• Παίρνοντας στα σοβαρά κάθε απόπειρα αυτοκτονίας — 104
• Πραγματικότητες της αυτοκτονικής πράξης: από το προφανές στο ανεξερεύνητο — 107
• Διαθεσιμότητα και επιλογή του τρόπου αυτοκτονίας — 112

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3

Οι ψυχικές διαταραχές του αυτοκτονικού εφήβου — 117

• Ψυχική πάθηση ή διαταραχή της ψυχικής λειτουργίας; — 120
• Ψυχοπαθολογία της αυτοκτονικής πράξης — 130
• Προς μια αδιαφανή ή διαφανή κλινική; — 142

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4

Ο αυτοκτονικός έφηβος και η κοινωνία — 151

• Σε αναζήτηση λογικής αιτίας — 153
• Προς μία δυναμική και συγκεντρωτική προσέγγιση — 157
• Η σύγχρονη εφηβεία: Μία ατελείωτη «διάβαση» — 161
• Η σημασία του σήματος και η υποχώρηση του συμβόλου — 167
• Τελετουργίες και ορδαλίες προς επανεφεύρεση — 172
• Ο μύθος της διαφάνειας και της ομοφωνίας — 177
• Ο φόβος της επόμενης μέρας — 179
• Οικογένειες σε κρίση και οικογενειακές κρίσεις — 182

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5

Ο αυτοκτονικός έφηβος και η οικογένειά του — 195

• Από τη μία ρήξη στην άλλη — 197
• Η πραγματικότητα της αιμομιξίας και των σεξουαλικών κακοποιήσεων — 201
• Άλλες έκδηλες οικογενειακές βιαιότητες — 215
• Βιογραφίες και γενεαλογίες «που κουβαλούν ιστορίες» — 228
• Οι οικογένειες χωρίς ιστορία — 237
• Τα «φαντάσματα» της υιοθεσίας — 244
• Οδύνες και κρίσεις των γονέων — 251

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6

Ο αυτοκτονικός έφηβος και το σχολείο — 277

• Φοίτηση στο σχολείο και βιαιότητες εναντίον εαυτού — 279
• Οι βιαιότητες που προβάλλονται σε σχολικό περιβάλλον — 284
• Η σχολική νοσηλεύτρια και τα σωματικά παράπονα — 293
• Οι συνομήλικοι: Προτιμώμενοι και ανίσχυροι συνομιλητές — 303
• Τι να περιμένει κανείς από τους καθηγητές; — 306
• Ο σχολικός γιατρός και η θέση που του αποδίδεται — 315
• Η κοινωνική λειτουργός και οι «κοινωνικές περιπτώσεις» — 318
• Το σχολείο και τα όρια παρέμβασής του — 332

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7

Ο αυτοκτονικός έφηβος και οι φροντίδες — 341

• Η προσφυγή στον οικογενειακό γιατρό — 347
• Η υποδοχή στα επείγοντα — 364
• Η μεταφορά αρμοδιοτήτων από το σωματικό στο ψυχολογικό — 379
• Μια πρωτοποριακή δομή: η Umpaja του κέντρου Abadie — 399

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

• Εσωτερικός κανονισμός της UMPAJA — 421

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ — 429

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ — 433